Setya Nganti Tekane Pati

Dongeng

            Setya Nganti Tekane Pati

Roki jenenge, yaiku asu kang duweni ules putih sajroning awak sak sikile,lan buntute ananging sirahe ulese coklat.Roki kagolong jinis asu Jawa,ora gedhe lan ora cilik yo sedhengan awake.Ananging manut/lulut banget karo sing duwe.Sing duwe Roki asmanipun Pak Bambang,yaiku salah satunggaling prajurit Indonesia kanggo nantang penjajah walanda ing nagara Indonesia.Saiki umure Roki wis ngancik 3 taun,kanggone umur asu wis kagolong dhewasa.Saben dina pak Bambang sesrawungane mung karo Roki ,amarga urip ijen lan ora duwe sanak kulawarga kang isih ana.Mlaku ngetan-ngulon,ngalor-ngidul yo sing ngetutake  namung asu Jawa kuwi.Pak Bambang anggone ngopeni Roki kanthi gemati,saben esuk lan sore dipakan.Jan kaya bateh tenan,angger mangan yo mangan bareng.

Saben pak Bambang anggone ngemban kuwajiban bela nagara Indonesia,yaiku perang marang walanda,Roki namung nunggu omah.Sawise balik perang pak Bambang mesthi langsung balik omah.Roki wis nunggu kanthi dlosoran ing lemah,banjur ngerti pak Bambang bali,langsung dilunjak lan didilati tangane lan sikile.Pak Bambang rasane yo seneng banget,atase kewan kog kaya menungsa,senengane mbagekke sawise balik omah.Nganti anggone turu wae Pak Bambang dikancani Roki,jan kaya mimi lan mintuna tenan.Saben subuh utawa sloroting cahyo wis katon metu,Roki mesthi nggugah pak Bambang.

Ora krasa wis meh wolung taun Roki diopeni pak Bambang.Saben dina yo mung ngono wae,tetep ora iso pisah karo klangenane kang digemateni.Ora kaya dina-dina biasane,Roki anggone dipakan pak Bambang kog ora gelem dipangan,diwenehi lawuh apa-apa kog yo ora dipangan.Jan aneh tenan,pak Bambang wae nganti meksa-meksa,yo tetep wae ra gelem magan.Pak Bambang nyelathu “ ki,,,apa kowe lara po yo?”kog ra gelem mangan blas…’’.Wis rong dina iki Roki ora gelem mangan babar blas,dheweke mung gelem ngombe thok.Bengi kuwi walanda nyerang kutha Klaten,para prajurit-prajurit padha mlayu lan siap-siap perang nglawan penjajah walanda,tanpa kecuali pak Bambang.Bedhil,tombak saha piranti-piranti perang wis disiapke,pak Bambang banjur gage-gage mangkat.Sadurunge mangkat perang ing petenging wengi kacampur udan gremis,pak Bambang nyelathu “ ki tunggu omah lho !! aja lunga-lunga,entenana aku bali ki”.Banjur pak Bambang budhal ing papan paprangan kanthi ati kang teteg,tatag,tutug kanggo semangat ngusir walanda ing nagara Indonesia.

Wis wayah esuk, paprangan uga rampung,walanda bisa diusir lan menyat saka kutha Klaten dhumateng para pejuang utawa prajurit-prajurit kang bela nusa lan bangsa.Roki anggone nunggu pak Bambang kog ora bali-bali ora katon-katon,dienteni nganti sore kog yo ora bali-bali.Tetep wae Roki dlosoran ana ing lemah nunggoni juragane.Ora ngertio lha kog saka kidul para warga saha prajurit padha ngusung jasade Pak Bambang,Pak Bambang seda ing paprangan amarga kena bedhil ing dadha sisih kiwa lan gegere.Para kanca prajurit padha tetangisan anggone ngubur jasad Pak Bambang.Roki uga ana lan nunggoni ing pamakaman mandore,atase dheweke asu,nanging kayane bisa ngerteni rasa kaya manungsa.Swarane Roki namung kaing-kaing lan jegug-jegug ora genah.Sing marakake padha nggumun yaiku Roki netesake iluh ing mripate.Wayah wis samsaya sore,para pelayat uga padha bubar.Ananging Roki isih wae nunggoni dlosoran ing makame Pak Bambang.Ora suwe udan gedhe,Roki uga ora menyat balik ing omah,isih tetep wae nunggoni makam juragane.Dina esuke Roki gelem bali omah,tanggane pak Bambang sing asmane pak Banu sing mesakake Roki lan diparingi panganan saben dinane.Jebule ora pak Banu thog sing maringi panganan,nanging para warga dhusun kang welas karo Si Roki.Ing sawijining dina Pak Banu mendhem klambi-klambi lan kathok-kathok suwargi Pak Bambang ing buri omah.Eh lha kog ora let suwe Roki ndukeri lemah anggone mendhem klambi lan kathok mau.Sajake Roki ora gelem yen klambi lan kathoke pak Bambang dipendhem.Banjur klambi lan katho mau digondhol Roki menyang emper.

Wis rong taun Pak Bambang seda,Roki sewektu-wektu mara menyang makame pak Bambang kanthi dedlosoran nunggoni na sandhik makam,yo kaya wong kang ziarah kae.Ora let suwe saka dina kuwi,pak Banu golekki Roki kog ora ana,biasane ya jedal-jedul gawa balung.Banjur pak Banu niliki na makam lan nemoni Roki wis mati.Roki mati ana sandhik makame juragane,yaiku Pak Bambang.Nonton kadadeyan kuwi pak Banu langsung ngelus dadha lan nyelthu”dhuh kog yo asu kog kaya ngluwihi menungsa,setya marang sing duwe nganthi mati”.Banjur kuwi pak Banu crita marang tangga teparo lan padha ngubur Roki.

Dening : Angga Dicky K

               10205244029 PBD G 2010

Read More

Dongeng Manuk podhang

Wayah esuk ing tengah alas, nalikane mangsa rendheng dene udan yo wis lumrahe, Ing wayah jam wolu udan wis teka, ing negara manuk arep golek pangan yo ora bisa amarga udan. Mung theklak thekluk ing susuh sing dadi omahe manuk-manuk. Ing bangsane manuk podhang, sing biasane mangan woh-wohan, ananging dina iku manuk podhang durung mangan babar blas, neng omahe manuk podhang wedok bingung arep golek mangan nang endi iki, anake sing ajeh cilik yo durung bisa mabur, sing ana nang pikirane manuk podhang wedok arep tak pakane opo anaku iki. 

Kwe sing sabar ya, mengko yo oleh pangan.’podhang wedok kandha karo anake’

‘Anake’: iya mbok, nanging aku ws ngelih tenan 

Sing manuk podhang lanang iyo uga bingung, nanging rasa rasane manuk podhang lanang mung ngoceh, sajake yo sumelang yen ora oleh pangan.

Udan tansaya deres, hawa adem wis krasa banget. Manuk podhang lan wedok mau klinguk klingung, mbok iya ya ana turahan gedhang nyuluh sing turahane codhot.anggone klingak-klinguk ngiwa nengen, nang sela-selaning godhong waru ana warna kuning, trus ndadekake rasa bungahe manuk loro mau.manuk podhang sing weruh ndisik ngoceh banter mratandhakake rasa bungah sing diweruhi mau kuwi kaya gedhang nyuluh turahane codhot sing keri,

 Kanthi rasa gumregut mauk podhang lanang marani warna kuning sing ana nang ngisor wit waru mau.dene sing podhang mung ngenteni ng susuh sing dadi omahe, manuk podhang wedok iyo ngoceh mratandhakake ndongakake karo manuk podhang lanang, muga-muga iki rejekine dewe, dina iki anakku sbisa wareg, mabur  seko wit pring apus, mara nang wit waru mau, podhang lanang. Sanyasa cepak anggone nyawang  warna kuning sansaya jelas, ndadekake tansaya bungah, anggone mabur iyo uga saya banter.

Mak teplek teka tekan wit waru, cahyane manuk podhang lanang pucet njejet mbasa weruh sakbenere, jebul kuning-kuning mau, godhong waru sing nglinthing, yen disawang saka kadohan kaya gedhang mateng, podhang lanang tambah sumelang, arep bali maneh nang susuhe, kok ora nggawa panganan, ora bali kok mesthi diarep-arep hasile, mung ndingkluk, karo mikir kepriye bisane oleh pangan.nanging podhang lanang tetep semangat, kabeh makhluk ciptaane Gusti kang kuwasa tetep diwenehi rejeki, terus mabur maneh bali menyang susuh mau.nalikane mabur seko wit waru mau, manuk podhang lanang nabrak wit pring sing ana ngarepane banjur tiba nang lemah, tangi seka tibane jebul ning ngarepe weruh kates mateng sing seger.

 ‘Maturnuwun Gusti kang Maha Kuwasa sampun maringi pangan dhateng kula’ ujare manuk podhang lanang’

kayapa senenge manuk podhang lanang bisa oleh pangan lan bali nang susuh bisa nggolekke pangan manuk podhang wedok lan anake.banjur mabur menyang susuh karo rasa kang bungah, dina iki aku bisa oleh pangan nanging yo kanthi usaha. Sabanjure tekan susuh, manuk podhang wedok lan anake pating cruwit weruh manuk podhang lanang bali nggawa panganan.

Read More

UNINE LEMUT

Miturut caritane wong-wong jaman  ndisik, lemut iku gedhene sak pitik jago. Uripe ana ing alas. Mangane getih kewan. Lemut  menawa nyokot mendo mesti mati. Kewan-kewan pada wedi karo lemut. Lemut dadi  raja ing  alas wanci kuwi. Caritane uga lemut duweni suweng sing apik kerlap-kerlip sinare.

Lemut duwe kanca putri Kenya anaingpinggir alas. Ing sak wijining dina, putri Kenya mau arep lelungan. Putri Kenya nyuwun ngampil suwenge lemut.Lemut ora duwe rasa curiga marang siputri Kenya mau, suwenge dijilihke nanging ugacepet-cepet dibalekake menawa putri uwis rampung anggone lelungan.

Sedina, rongdina, telung dina putri durung balekake suwenge lemut, lemut banjur nesu. Banjur lemut marani omahe si putri ana ing pinggir alas. 

Saka kadoan putri wus krungu suara mabure lemut. Mesthi lemut arep mrene, pikire si putri, Putri banjur nyepakake merang, merang kuwi banjur diobong. Sak uwise tekan omahe putri banjur didodok  lawing omahe si putri. Ora ana wong sing semaur saka njero omah. Didodok tetep sepi, banjur lemut nesu, lawing omah dirusak, LEMUT banjur mlebu ing omah. Lemut kaget jebul ana ing jero omah ana merang kang wus diobong ndadekake pelug sing okeh banget. Kena pelug merang, lemut dadi semaput banjur awake dadi remuk cilik-cilik banjur mabur ngubengi si putri sinambi nyuara suweng…..suweng…..” (ngeng,ngeng,ngeng).

Kuwi mau kenging menapa swara lemut sing lagi mabur mesthi ana ing kuping, maksude njaluk dibalekake suwenge.

Anggita Petra A.D (10205244007)

Read More

KEKANCAN KANG ORA JUJUR

Kekancan Kang Ora Jujur - Ana ing sawijining alas gedhe, alas Praya jenenge utawa alas kethek, sebab akeh kethek keng urip ing ngriku. Salah sijine kethek mau kaceluk Monyet. Sebabipun yaiku ana ing sawijining dina kethek kasebut nyolong gedhang ing kebone Pak Tani, ing pinggir alas. Amargi serakah anggene mangan, kethek mau boten ngerti yen Pak Tan iwis ana ing ngingsoring wit. Ndelok akehe kulit gedhang kang morak – marik, Pak Tani banjur nesu lan misuh – misuh.

“ dhasar monyet, isane mung nyolong !”

“ krak!” keprungu debog gedhang tugel dibabad parange Pak Tani.

Kethek kuwi keri telat anggone lunga. Dheweke katut kagawa debog gedhang sing dipenek.

“ nek meh mangan gedhang, nandura dhewe !“ bengoke Pak Tani sinambi mburu si kethek mau. Kethek kang kelaran amarga tiba mau ngerti yen bebaya ngancam dheweke. Dheweke mlayu ra karuan lan mlebu neng alas.

“ ha … ha… ha… “ keprungu guyu kang ndhuwur wit nang alas.

Kethek kuwi kaget. Dheweke mandheg lan ndelok mandhuwur. “ asem kowe ! kanca meh cilaka, malah diguyu, “ bengoke si kethek kuwi.

“ he, he, he, sang Monyet.

Nengapa kowe mlayu kaya ngana kuwi ?”

“Kepiye aku ora mlayu kaya ngene.

Aku meh mati dibabad.”

Kethek kuwi sangsaya nesu krungu kancane padha nembang ngece dheweke. Jebule kanca – kancane ndelok kabeh kang dialami dening monyet. Saking kedadeyan kuwi dheweke diparabi si Monyet.

Si Monyet mlaku terus ngadohi kanca – kancane. Dheweke sengit marang kanca – kancane sing wis marabi si Tukang Mangan. Ana uga kang njenengi si Serakah.

Ijig – ijig githoke mrinding kelingan yen dheweke meh wae dipateni Pak Tani. Nyolong gedhang pancen bebayane gedhe. Si Monyet kelingan terus omongane Pak Tani.

“ ah, aku kudu goleki kancaku. Muga – muga gelem dak ajak nandur gedhang. “

Kethek mau mbatin karo terus mlaku. Dugi neng pinggir kali dheweke mandheg. Kethek kuwi nembang nyeluk kancane. Ora let suwe Kodhok kancane Kethek metu.

Kewan sakloron seneng ketemu. Nakekaken keslametan siji – sijine. Sawise kuwi, Kethek ngajak Kodhok nandur gedhang. Si Kodhok mau sarujuk.

“ ayo goleki bibite ?” pangajake si Monyet.

“ awake dhewek nunggu bibit gedhang neng pinggir kali, biasane ana wit gedhang kan kagawa banyu. “ jawabe Kodhok.

Ora let suwe ana wit gedhang kang kagawa banyu, banjur Kodhok narik wit kuwi. Sasuwene dienteni wis ora ana wit gedheng kang keli meneh. Banjur Kethek karo Kodhok sepakat mbagi loro wit mau.

“ ayo ditugel dadi loro ? kowe sing ngingsor, aku sing ndhuwur. “ si Monyet ngrayu.

“ ah, aja curang to, sing bisa who kan bagian ndhuwur sing ana godhonge .” si Kodhok nolak. “ karo kanca masa ribut, sing ngingsor ya padha wae isa who og.” Si Monyet ngrayu meneh.

Sang Kodhok sidane ngalah. Kewan sakloron mau nandur wit gedhang neng kebone dhewek – dhewek.

Sewulan sepisan si Monyet tilik si Kodhok.

“ piye tanduranmu ?” takone si Monyet. “ subur banget. Godhonge lemu – lemu.” Jawabe Kodhok.

“ padha.” Jarene si Monyet.

Sing kaping telu anggone tilik si Monyet takon.

“ kepiye tanduranmu?”

“ uh wis who uakeh bianget.” Jawabe si Kodhok kanthi rasa bungah.

“ padha karo gedhangku,” jawabe si Monyet.

Si Monyet tilik maneh kang kaping nem.

“ kepiye tanduran gedhangmu?”

“ wis mateng kuabeh gedhange “

“ padha karo gedhangku. “

“ Nyet tulung jupukna gedhangku. Aku ra isa menek e.”

“ beres. Ayo ndang rana !”

Kethek karo Kodhok banjur menyang kebon. Si Monyet mangan gedhange si Kodhok lan ngentekke. Si Kodhok ora dikei gedhange babar blas. Banjur si Kodhok nesu lan mbabad wit gedhange. Banjur si Monyet tiba neng krusekan wit – witan sing akeh ri – riane. Wetenge si Monyet sing isi gedhang sowek lan getihe mili.

Dening : Wening Tyas Mustikasari

NIM : 10205244015

Read More

KANCIL KARO MERAK

Merak iku kewan kang seneng macak. Mula tansah katon nengsemake. Wulune katon edi, gawe resep kang padha nyawang. Mula ora sithik tangga-teparo padha mara nyang omahe Merak saperlu sinau ngadi busana lan ngadi salira. “Aku pengin supaya bisa nduweni sandhangan wulu kaya kowe, Rak,” ujare Kancil marang Merak. “Sandhangan wulu kang tememplek ing awakku iki paringane Gusti Kang Akarya Jagad. Aku mung tinanggenah ngrumat lan njaga supaya tetep katon endah,” wangsulane Merak kanthi sareh. “Anggonku seneng dandan lan ngupakara kaendahan iki mung wujud rasa syukurku marang Gusti!” bacute tanpa linandhesan rasa umuk.“Supaya wuluku bisa dadi kaya wulumu, piye carane?” pitakone Kancil.
“Tangeh lamun, Cil! Aku-kowe ki mung saderma nglakoni. Apa kang dadi peparinganing Pangeran kudu tinampa kanthi ati segara,” wangsulane Merak. “Karo maneh kabeh sing tememplek ana saranduning badan iki, mesthi piguna marang awake dhewe. Kang ana ing aku ora durung mesthi ana ing kowe, semono uga kosok baline, Cil. Wulu soklatmu kuwi mesthi piguna tumrapmu!” 

Nanging Kancil sajak wingi nyawang kaendahan wulune Merak. “Piguna apa?” Sawise megeng napas sawetara banjur nggrundel, “Senajan piguna, nyatane wuluku letheg! Aku luwih bungah yen wuluku bisa kaya wulumu! Saben kewan ora sebah nyawang!”“Kuwi rak mung saka panggraitamu dhewe. Nanging ora kok, Cil!” sahute Merak. “Sebab saben kewan ginaris dhewe-dhewe! Uga bab wulu! Wulu-wuluku kaya ngene, wulu-wulumu kaya ngono, wulune Macan, wulune Gajah, lan sato kewan liyane ora ana sing padha!”

Senajan akeh-akeh Merak anggone ngandhani, nanging ora bisa mbendung pepenginane Kancil nduweni wulu kaya wulu Merak. “Sakarepmu anggonmu kandha, Rak! Mung aku njaluk tulung supaya aku bisa nduweni wulu kaya kowe!” kandhane Kancil setengah meksa.

Ing kono erak gedheg-gedheg gumun karo kekarepane Kancil. “Saupama bisa, terus mengko kowe dadi kewan apa?” pitakone Merak.“Kewan apa wae terserah sing arep ngarani! Mung kira-kira bisa ta, Rak?” pitakone Kancil ngoyak, ora sabar.“Bisa wae, nanging mung imitasi! Pasangan!”“Ora masalah!” Kancil bungah. “Ndang dipasang!” panjaluke kesusu.“Ya sabar, Cil! Aku kudu nglumpukake bodholane wuluku lan wulu-wulune wargaku.”“Terus kapan?”“Udakara rong mingguan.”“Tak tunggu, Rak, ujare Kancil banjur nerusake lakune. Merak mung nyawang kanthi mesem, “Cil, Kancil. Yen duwe kekarepan kok ngudung, tanpa metung tuna lan bathine. Kudu tak udaneni kekarepane, ngiras kanggo menehi piwulang marang dheweke.”Tekan dina sing dijanjekake, esuk uthuk-uthuk Kancil wis tekan omahe Merak. “Piye, Rak? Iki wis rong minggu!”“Beres!” jawabe Merak karo nata wulu-wulu sing wis diklumpukake, “Gilo! Wulu-wulu wis mlumpuk, malah wis dakdhewek-dhewekake! Wulu awak, wulu swiwi, wulu buntut, aku uga wis golek tlutuh wit karet barang minangka kanggo nemplekake ing badanmu!”“
Wis gek ndang dipasang nyang awakku!” ujare Kancil karo lungguh dhingklik sacedhake Merak.Merak banjur ngoser-oseri kabeh kulite Kancil nganggo tlutuh karet. Bareng kawawas
wis ora ana sing keri, baka siji Merak nemplekake wulu-wulu nut karo kebutuhane. Wulu gulu ditemplekake ing gulu, wulu awak ing awak, wulu sikil ing sikil, dene wulu buntut uga dipasang ing buntute Kancil.Sedina natas, kabeh wulu wis kapasang ing kulite Kancil.“Rampung, Cil,” ujare Merak mesem. “Kae ana pengilon, ndang ngiloa!”Kancil banjur ngilo. Weruh kahanan awake, dheweke mongkog, “Iki sing dakkarepake!” celathune. “Aku bakal dadi salah sijining kewan kang paling endah!”“Bener kandhamu, Cil. Tur ora ana sing madhani!” Merak mbombong. “Mung aja nganti kaendahan mau malah ngreridhu lakumu,” bacute ngelingake.“Ngreridhu piye to? Wong apike kaya ngene kok ngreridhu. "Lho, wulu wulu kuwi mung templekan. Cetha bakal ngebot-eboti awakmu!”  Kancil ora nggagas, malah gage pamitan. 

Wis, Rak. Aku pamit! Lan nedha nrima awit saka kabecikanmu, aku selak pengin mamerke kahananing awakku saiki!”“Sing ati-ati Cil, ” kandhane Merak karo nguntapake Kancil metu saka omahe.Metu saka platarane Merak, Kancil mlaku lon-lonan. Bokonge digidal-gidulake, pamrihe supaya bisa mamerake wulune kang apik tur edi. Saben ketemu sato, Kancil tansah mesem karo aruh-aruh sombong. Dene sing diaruhi uga genti mesem, mung eseme esem geli. Geli amarga weruh kahanan kang ora lumrah. Nanging tumrap Kancil esem mau tinampa beda, “Kabeh kewan padha kesengsem lan kepincut karo aku,” ujare jroning ati.Nanging sengsem, edi, lan endah mau ora suwe. Bareng tlutuh karet mau garing, kulite Kancil dadi kaku nyekengkeng. Akibate sikil, gulu, lan buntute angel diobah-obahake. Kancil mung bisa njegreg ngececer, ora bisa lumaku. “Tulung! Tulung! Tuluuung! Tuluuuung....!” pambengoke sabisa-bisane.“Ana apa to Cil?” pitakone Merak krungu pambengoke Kancil. “Gage tulungana aku, saranduning badanku angel diobahake!”“Kabeh wulu sing nemplek ing awakmu kudu dicopot kabeh, kowe gelem?”“ Gelem Rak!” ujare Kancil nglenggana marang apa sing
wis dilakoni. Dheweke eling menawa kabeh paringane Gusti mono kudu tansah disyukuri. Apik, edi, lan endah tumraping sesawangan kadhang bisa ngganggu utawa mbilaheni.

Kanthilon-alon, Merak mbubuti wulu sing wis kebacut kraket ing awake Kancil. Senajan ngrasakake perih amarga sebagian kulite ana sing katut thethel, Kancil mung mringis-mringis karo ngempet lara. Ora sambat. Ndhadha tumindake kang salah merga mung nuruti karepe dhewe, tanpa metung tuna lan bathi ing mburine. 

Nama :Iriana Famuji Widodo

NIM   : 10205244001

Tugas  :Dongeng

Read More